Zerka Vilayeti
Zerka Vilayeti, Amman'ın hemen kuzeydoğusunda, Ürdün'ün en büyük şehirlerinden birinin çevresinde başlar ve doğu çölünün derinliklerine kadar uzanır. Kalabalık kentsel alanın ötesinde geniş bazalt ve çakıl düzlükleri, Ezrak vahası ve bölgenin en dikkat çekici erken İslam yapılarından bazıları yer alır.
Nehir vadisinden açık çöle
Vilayet adını, Ürdün Nehri'nin ikinci büyük kolu olan ve antik çağda Yabbok olarak bilinen Zerka Nehri'nden alır. Nehrin yukarı çığırı, batıya, Ürdün Vadisi'ne yönelmeden önce şehrin içinden geçer. Şehrin doğusunda manzara hızla Badiye'ye dönüşür: Çakıl düzlükleri, alçak tepeler ve koyu renkli bazalt alanlarından oluşan uçsuz bucaksız bir çöl. Bu kurak arazinin ortasında, yeraltı sularının bir zamanlar büyük gölcükleri ve bataklıkları beslediği Ezrak havzası yer alır; burası doğu çölünün tek gerçek vahasını oluşturmuş, yolcular ve kuşlar için bir mola yeri olmuştur.
Zerka şehri ve kasabaları
Zerka şehri 20. yüzyılda hızla büyüdü ve bugün Amman ve Rusayfa ile iç içe geçmiş biçimde Ürdün'ün en kalabalık şehirlerinden biridir. Hareketli çarşıları, çok sayıda küçük atölyesi ve aile işletmesiyle önemli bir sanayi, ticaret ve ulaşım merkezidir. Haşimi Üniversitesi şehrin hemen dışında yer alır. Daha doğuda, vahanın çevresinde büyüyen küçük Ezrak kasabası uzun zamandır çölü geçenlerin buluşma noktası olmuştur; aynı zamanda yakındaki kaleleri ve doğa rezervlerini ziyaret edenlerin doğal mola yeridir.
Çöl sarayları ve erken İslam mirası
Vilayetin doğu kesiminde, çoğu 7. ve 8. yüzyıllarda Emevi halifeleri tarafından inşa edilen ünlü çöl saraylarının birkaçı bulunur. Küçük bir hamam ve kabul salonu olan Kuseyr Amra; av sahnelerini, müzisyenleri ve hayvanları gösteren olağanüstü duvar resimleri ve gece gökyüzüyle boyanmış kubbesi sayesinde UNESCO Dünya Mirası Alanı'dır. Kasr el-Hallabat bir Roma kalesi olarak başladı ve sonradan bir Emevi konutuna dönüştürüldü; Hammam es-Sarah hamamı da hemen yakınındadır. Ezrak'ta siyah bazalttan bir kale, Arap İsyanı sırasında T. E. Lawrence'ın kış karargâhı oldu.
Sulak alanlar ve yaban hayatı
Ezrak Sulak Alan Rezervi, vahanın gölcüklerinden ve bataklıklarından geriye kalanları korur. Ahşap bir yürüyüş yolu, ilkbahar ve sonbaharda göçmen kuşların mola verdiği sazlıkların ve açık suların arasından geçer; dünyanın başka hiçbir yerinde bulunmayan küçük Ezrak dişlisazanı da bu sularda yaşamını sürdürür. Yakındaki Şaumari Yaban Hayatı Rezervi, Ürdün'de doğadan kaybolmuş hayvanları geri getirmek için kuruldu. En bilinen sakinleri, yaban eşekleri, ceylanlar ve devekuşlarıyla birlikte yaşayan Arap oriksleridir. Ziyaretçiler onları rezervde yapılan rehberli araç turlarında görebilir.
Gündelik yaşam ve yerel lezzetler
Zerka şehrinde yaşam pratik ve hareketlidir; iş, aile ve yerel çarşı etrafında döner. Ana caddeleri fırınlar, ızgara restoranları ve tatlıcılar doldurur; falafel, humus ve taze ekmek gündelik sofranın vazgeçilmezleridir. Ezrak'taki yol kenarı lokantaları yolculara ızgara et, pilav yemekleri ve demli çay sunar. Doğudaki çöl toplulukları, kakuleli kahvenin misafirlere hoş geldin işareti olarak ikram edildiği Bedevi konukseverlik geleneklerini yaşatır. Vilayetin doğu kesimini keşfetmek için en rahat mevsimler kış ve ilkbahardır.
Öne çıkanlar
- 1Kuseyr Amra ve Emevi duvar resimleri
- 2Siyah bazalt kale Kasr el-Ezrak
- 3Ezrak Sulak Alan Rezervi
- 4Şaumari Yaban Hayatı Rezervi ve Arap oriksi
- 5Kasr el-Hallabat ve Hammam es-Sarah
- 6Zerka şehrinin çarşıları
Sıkça sorulan sorular
Zerka Vilayeti'nde neler görülür?
Ziyaretçilerin çoğu vilayetin doğusu için gelir. Burada boyalı duvarlarıyla UNESCO listesindeki Emevi hamamı Kuseyr Amra'yı, siyah bazalt kale Kasr el-Ezrak'ı, Kasr el-Hallabat'ı, kuş yaşamıyla Ezrak Sulak Alan Rezervi'ni ve Arap oriksine ev sahipliği yapan Şaumari Yaban Hayatı Rezervi'ni görebilirsiniz. Zerka şehrinin kendisi ise daha çok hareketli çarşıları ve yerel lokantalarıyla bir çalışma şehridir.
Amman'dan Ezrak'a nasıl gidilir?
Ezrak, Amman'ın yaklaşık 100 kilometre doğusundadır; araçla aşağı yukarı bir buçuk saat sürer. Pek çok ziyaretçi, kalelerin yol üstünde gezilebilmesi için Kasr el-Harane ve Kuseyr Amra'nın önünden geçen otoyolu kullanır ve dönüşte Zerka üzerinden Kasr el-Hallabat'ın yanından geçer. Ezrak'a toplu taşıma sınırlıdır; bu yüzden kiralık araç, şoförlü araç ya da organize tur en kolay seçenektir.
Şaumari Yaban Hayatı Rezervi'nde hangi hayvanlar görülebilir?
Şaumari en çok, doğada yok olduktan sonra üretilip buraya geri kazandırılan, uzun ve düz boynuzlu beyaz bir çöl antilopu olan Arap oriksiyle tanınır. Rezerv ayrıca yaban eşeklerine, ceylanlara ve devekuşlarına, bunların yanı sıra tilkilere, çöl kuşlarına ve sürüngenlere de ev sahipliği yapar. Hayvanlar genellikle rehberli araç turlarında görülür; onları izlemek için en iyi zaman sabahın erken saatleri ya da öğleden sonranın geç saatleridir.
Ezrak vahasında hâlâ su var mı?
Havzadaki su büyüyen şehirlere taşınmak üzere pompalandıkça, asıl vahanın büyük bölümü 20. yüzyılın sonlarında kurudu. Koruma çalışmaları sulak alanın bir kısmını eski hâline getirdi; bugün Ezrak Sulak Alan Rezervi içinde gölcükler, sazlıklar ve bataklıklar bulunur. Su seviyesi mevsime ve yıldan yıla değişir; göçmen kuşları görmek için en iyi zaman genellikle ilkbahardır.
Diğer vilayetler
Belka Vilayeti
Mafrak Vilayeti
Ceraş Vilayeti
Aclun Vilayeti
Madaba Vilayeti
Kerek Vilayeti
Tafile Vilayeti
