Kültür ve Gelenekler

Misafirperverlik ve Bedevi mirası

Misafirperverlik Ürdün yaşamının merkezindedir. Kökleri, çölde bir yolcuyu ağırlamanın hem bir görev hem de bir onur olduğu Bedevi kabilelerinin âdetlerine dayanır. Geleneksel olarak bir konuk, ziyaretinin amacı sorulmadan önce birkaç gün kalabilirdi. Bugün bu ruh, yabancıların yol tarif etmesinde, esnafın çay ikram etmesinde ya da ailelerin ziyaretçileri sofralarına davet etmesinde kendini gösterir.

Pek çok Ürdünlü aile kökenini Bedevi kabilelerine dayandırır ve Bedevi kültürü ulusal bir gurur kaynağı olmayı sürdürür. Beyt eş-şaar, yani «kıl ev» denen siyah keçi kılı çadır, ateş başındaki kahve ritüeli, ezbere okunan şiirler ve çölü okumak, develere bakmak gibi beceriler hâlâ değer görür. Wadi Rum'da ve Badiye'de bazı topluluklar geleneksel yaşamı turizm dahil modern işlerle birleştirmeye devam ediyor.

Giyim, müzik ve dans

Geleneksel erkek giyimi, uzun bir entari olan sevb ile agal denen siyah bir kordonla sabitlenen kırmızı-beyaz kareli bir başörtüsü olan şımağı kapsar. Çoğu zaman hatta denen düz beyaz ya da siyah-beyaz bir başörtüsü de takılır. Kırmızı-beyaz şımağ, Ürdün kimliğinin tanınmış bir simgesi hâline gelmiştir. Kadınların geleneksel elbiseleri ise uzun ve zengin işlemelidir; desenleri ve renkleri bölgeden bölgeye değişir.

Müzik ve dans düğünlerde ve kutlamalarda merkezi bir rol oynar. Dabke, dansçıların kol kola girip ritim tutarak ayaklarını yere vurduğu, elinde bir mendil ya da tespih sallayan bir dansçının önderlik ettiği bir halk dansıdır. Geleneksel çalgılar arasında tek telli bir Bedevi yaylı çalgısı olan rababa, ud, kamış kaval ve davullar bulunur. Halk türküleri çoğu zaman toprağı, aileyi ve cömertliği över.

İnanç ve toplum

Ürdünlülerin çoğu, ağırlıklı olarak Sünni Müslümandır. Ülke ayrıca bazıları tarihini Hristiyanlığın ilk yüzyıllarına dayandıran birçok kiliseye mensup köklü Hristiyan topluluklarına da ev sahipliği yapar. Pek çok kasabada camiler ve kiliseler birbirine yakın durur ve ezan ülkenin dört bir yanında günde beş kez okunur.

Müslümanlar ve Hristiyanlar pek çok âdeti, yemeği ve kutlamayı paylaşır; komşular dinî bayramlarda birbirlerini ziyaret edip tebrik eder. Önemli ziyaret yerleri arasında Ürdün Nehri kıyısındaki Vaftiz Yeri, Nebo Dağı, Tel Mar İlyas ve Ürdün Vadisi'nde ve Kerek yakınında bulunan Hz. Muhammed'in sahabelerinin türbeleri yer alır.

Sanat ve el sanatları

Ürdün'ün köklü bir el sanatları geleneği vardır. Madaba'da ustalar mozaik sanatını sürdürür; antik zeminlerden esinlenen resimler ve desenler oluşturmak için küçük taşları elle keser. Mukavir yakınlarında Beni Hamide kadınları, yerel koyunların yününü ve doğal desenleri kullanarak geleneksel tezgâhlarda rengârenk halılar ve dokumalar dokur. Pek çok kasabada işlemeli yastıklar, çantalar ve elbiseler yapılır.

Petra'da ve Akabe'de zanaatkârlar küçük cam şişeleri doğal renkli kum katmanlarıyla doldurarak, yapıştırıcı kullanmadan ayrıntılı çöl manzaraları ve isimler oluşturur. Diğer el sanatları arasında gümüş takılar, çömlekçilik, zeytin ağacı oymacılığı ve zeytinyağıyla yapılan doğal sabunlar bulunur. Kooperatiflerden ve el sanatları merkezlerinden alışveriş yapmak, yerel ailelere, özellikle de kırsal kesimdeki kadınlara destek olur.

Ziyaretçiler için görgü kuralları

Ürdünlüler kibar selamlaşmaya değer verir. Erkekler arasında tokalaşmak yaygındır; bir erkek ile bir kadın arasında ise karşı tarafın önce elini uzatıp uzatmadığını beklemek en iyisidir. Yemek yerken, bir şey verirken ve alırken sağ elinizi kullanın. Kasabalarda ve köylerde omuzları ve dizleri örten kapalı giysiler giyin; camileri ya da kiliseleri ziyaret ederken daha da kapalı olun.

Çay ya da kahve ikramını, en azından birkaç yudum için kabul etmek nezakettendir. İnsanların, özellikle kadınların ve çocukların fotoğrafını çekmeden önce izin isteyin ve verilen cevaba saygı gösterin. Sevginin toplum içinde gösterilmesi pek yaygın değildir. Bir eve girmeden önce ayakkabı çıkarmak yaygındır; ev sahiplerinizin ne yaptığına dikkat edin. Samimi bir gülümseme ve birkaç Arapça kelime her zaman iyi karşılanır.

Yıl boyunca kutlamalar

Başlıca dinî bayramlar Hicri ay takvimini izlediğinden tarihleri her yıl yaklaşık on bir gün öne kayar. Ramazan Bayramı, Ramazan'ın sonunu namazlar, yeni giysiler, ziyaretler ve tatlılarla kutlar. Mekke'ye hac mevsiminde gelen Kurban Bayramı ise ibadet, aile buluşmaları ve et paylaşımı zamanıdır. Hicri Yılbaşı ve Hz. Muhammed'in doğum günü (Mevlid) de resmî tatildir.

Noel ulusal bir resmî tatildir ve aralıkta pek çok kasaba, alışveriş merkezi ve otel ışıklarla ve ağaçlarla süslenir. Paskalya, Hristiyan toplulukları tarafından kilise ayinleri ve aile yemekleriyle kutlanır. 25 Mayıs'taki Bağımsızlık Günü sokakları bayraklar ve kutlamalarla doldurur; yeni yıl ise şehirlerde buluşmalar ve havai fişeklerle karşılanır.