اردن در یک نگاه

نام رسمی

پادشاهی هاشمی اردن، یا به عربی «المملكة الأردنية الهاشمية». در کاربرد روزمره، این کشور را به‌سادگی اردن یا به عربی «الأردن» می‌نامند. این نام از رود اردن گرفته شده که در امتداد بخش غربی کشور جاری است و «هاشمی» به خاندان سلطنتی اشاره دارد.

پایتخت

امان، بزرگ‌ترین شهر و مرکز حکومت، کسب‌وکار و فرهنگ. این شهر بر رشته‌ای از تپه‌ها که «جبل» نامیده می‌شوند، در ارتفاعات شمالی و در ارتفاع تقریبی ۷۰۰ تا ۱٬۱۰۰ متر ساخته شده است. این شهر در دوران باستان «ربّت عمّون» و بعدها «فیلادلفیا» نام داشت.

مساحت

حدود ۸۹٬۳۰۰ کیلومتر مربع؛ یعنی اردن تقریباً هم‌اندازه‌ی پرتغال یا اتریش است. بیشتر این مساحت را صحرا تشکیل می‌دهد، در حالی که اکثر جمعیت در نواری نسبتاً باریک از ارتفاعات و دره‌ها در غرب و شمال کشور زندگی می‌کنند.

جمعیت

بنا بر برآوردهای اخیر، حدود ۱۱ میلیون نفر یا بیشتر. جمعیت جوان و عمدتاً شهرنشین است و منطقه‌ی امان بزرگ سهم بزرگی از کل ساکنان را در خود جای داده است. ارقام با گذشت زمان تغییر می‌کنند، پس آمار رسمی تازه‌ترین عدد را به دست می‌دهد.

زبان رسمی

عربی زبان رسمی است. عربی گفتاری اردنی از خانواده‌ی گویش‌های شامی است و به گویش‌های کشورهای همسایه نزدیک است، در حالی که عربی معیار امروزی در نوشتار، اخبار و موقعیت‌های رسمی به کار می‌رود. انگلیسی به‌طور گسترده صحبت می‌شود، به‌ویژه در شهرها، دانشگاه‌ها، هتل‌ها و مناطق گردشگری، و در مدارس آموزش داده می‌شود.

واحد پول

دینار اردن (JOD) که اغلب JD نوشته می‌شود. هر دینار به ۱۰۰ قِرش، که «پیاستر» هم نامیده می‌شود، یا ۱٬۰۰۰ فلس تقسیم می‌شود. هم اسکناس و هم سکه رایج است و قیمت‌ها در مغازه‌ها و رستوران‌ها معمولاً به دینار نشان داده می‌شود. دستگاه‌های خودپرداز در شهرها و شهرک‌های بزرگ‌تر به‌آسانی پیدا می‌شوند.

منطقه‌ی زمانی

UTC+3 در تمام طول سال. اردن ساعت‌هایش را میان تابستان و زمستان تغییر نمی‌دهد، پس اختلاف زمانی با کشورهایی که ساعت تابستانی دارند در فصل‌های مختلف یک ساعت جابه‌جا می‌شود. هنگام برنامه‌ریزی تماس‌ها یا پروازهای ترانزیت، اختلاف کنونی با کشور خودتان را بررسی کنید.

پیش‌شماره‌ی بین‌المللی

+962. برای تماس با اردن از خارج، کد دسترسی بین‌المللی کشور خود، سپس 962 و بعد شماره‌ی محلی را بدون صفر اول آن بگیرید. شماره‌های همراه در اردن هنگام شماره‌گیری داخلی معمولاً با 07 آغاز می‌شوند و شماره‌های تلفن ثابت با کدی منطقه‌ای مانند 06 برای امان.

دامنه‌ی اینترنتی

دامنه‌ی سطح‌بالای کد کشوری اردن ‎.jo است. وب‌سایت‌های دولتی، دانشگاهی و بسیاری از کسب‌وکارها نشانی‌هایی با پسوند ‎.gov.jo، ‎.edu.jo یا ‎.com.jo دارند و در کنار آن‌ها دامنه‌های بین‌المللی مانند ‎.com و ‎.org هم به کار می‌روند. اطلاعات رسمی برای بازدیدکنندگان اغلب در وب‌سایت‌هایی با پسوند ‎.gov.jo منتشر می‌شود.

جهت رانندگی

رانندگی در سمت راست جاده است و بیشتر خودروها فرمان چپ دارند. تابلوهای راهنمایی در مسیرهای اصلی معمولاً به دو زبان عربی و انگلیسی نوشته شده‌اند که به بازدیدکنندگانی که خودرو کرایه می‌کنند کمک می‌کند. مسافت‌ها به کیلومتر و سرعت‌ها به کیلومتر بر ساعت سنجیده می‌شوند.

برق

برق استاندارد ۲۳۰ ولت و ۵۰ هرتز است. نوع دوشاخه از ساختمانی به ساختمان دیگر فرق می‌کند و چند نوع پریز اروپایی، بریتانیایی و دیگر انواع دیده می‌شود، گاهی حتی در یک هتل. یک مبدل همه‌کاره‌ی سفری ساده‌ترین راه برای آماده بودن در برابر هر پریزی است.

شماره‌ی اضطراری

911 شماره‌ی واحد ملی اضطراری برای پلیس، اورژانس و دفاع مدنی، از جمله آتش‌نشانی و امداد و نجات است. تماس رایگان است و این شماره را می‌توان از هر تلفنی، از جمله تلفن همراه، گرفت. بهتر است هنگام تماس، نام یا نشانی محل اقامتتان را بدانید.

استقلال

اردن در ۲۵ مه ۱۹۴۶ به پادشاهی مستقل بدل شد. پیش‌تر، در سال ۱۹۲۱، امارت شرق اردن با پایتختی امان تأسیس شده بود. قانون اساسی کنونی به سال ۱۹۵۲ بازمی‌گردد و از آن زمان چند بار اصلاح شده است. روز استقلال هر سال به‌عنوان تعطیل رسمی جشن گرفته می‌شود.

روز ملی

روز استقلال که هر سال در ۲۵ مه جشن گرفته می‌شود. این روز تعطیل رسمی است و با پرچم‌هایی در سراسر شهرها و روستاها، مراسم رسمی، آتش‌بازی و دورهمی‌های خانوادگی همراه است. در این روز رنگ‌های ملی سیاه، سفید، سبز و سرخ بر ساختمان‌ها، خودروها و بالکن‌ها در سراسر کشور به نمایش درمی‌آید.

سیمای سرزمین

اردن حدود ۸۹٬۳۰۰ کیلومتر مربع وسعت دارد. در امتداد بخش غربی آن، «دره‌ی ریفت اردن» کشیده شده است؛ بخشی از گسلی طبیعی و طولانی که به سمت جنوب تا دریای سرخ ادامه می‌یابد. این دره رود اردن، زمین‌های کشاورزی حاصلخیز و دریای مرده را در خود جای داده که ساحلش پست‌ترین نقطه‌ی خشکی روی زمین است. در شرق دره، زمین با شیبی تند به رشته‌ای از ارتفاعات می‌رسد که بیشتر شهرها و آبادی‌ها، اغلب در ارتفاع ۷۰۰ تا ۱٬۲۰۰ متری از سطح دریا، بر آن قرار دارند.

دورتر در شرق، ارتفاعات جای خود را به «بادیه» می‌دهند؛ صحرایی پهناور از دشت‌های سنگ‌ریزه‌ای، پهنه‌های بازالت سیاه و ماسه‌سنگ که بیشتر مساحت کشور را می‌پوشاند. در منتهی‌الیه جنوب، زمین به خلیج عقبه، تنها ساحل اردن، با آب گرم و صخره‌های مرجانی گشوده می‌شود. از آنجا که این مناطق نزدیک هم‌اند، مسافر می‌تواند در یک روز از جنگل کوهستانی به صحرا و سپس به کنار دریا برود.

چهارراه تمدن‌ها

اردن در جایی قرار دارد که از روزگار باستان راه‌های میان آفریقا، عربستان، میان‌رودان و جهان مدیترانه از آن می‌گذشته‌اند. کاروان‌هایی که بخور، ادویه و پارچه می‌بردند از دره‌ها و فلات‌هایش عبور می‌کردند و زائران، بازرگانان و دانشمندان قرن‌ها همان راه‌ها را پیمودند. هر فرهنگ رهگذری نشانی به جا گذاشت؛ از روستاهای نوسنگی و دژهای عصر آهن تا آرامگاه‌های نبطی، خیابان‌های رومی، کلیساهای بیزانسی و کاخ‌های اوایل دوره‌ی اسلامی.

این تاریخ طولانی به‌آسانی دیده می‌شود. در بسیاری از جاها، سنگ‌های باستانی در کنار خانه‌های امروزی ایستاده‌اند و روستاها نام‌هایی دارند که پژواک گذشته‌ی یونانی، رومی یا عربی‌شان است. موزه‌های امان و دیگر شهرها اشیایی از هر دوره را به نمایش می‌گذارند و محوطه‌هایی چون پترا، جرش و قلعه‌های صحرایی به بازدیدکنندگان امکان می‌دهند در لایه‌های گذشته قدم بزنند.

مردم و مهمان‌نوازی‌شان

اردنی‌ها به خوشامدگویی گرمشان شناخته می‌شوند. اغلب با عبارت «أهلاً وسهلاً» به معنای «خوش آمدید» از بازدیدکنندگان استقبال می‌شود و ممکن است در مغازه، خانه یا اردوگاهی صحرایی به آن‌ها قهوه یا چای تعارف کنند. مهمان‌نوازی ریشه‌های عمیقی در سنت‌های بادیه‌نشینی و روستایی دارد که در آن‌ها رسیدگی به مهمان امری از سر شرف و آبرو شمرده می‌شود.

جمعیت جوان است و بیشتر مردم در شهرهای ارتفاعات، به‌ویژه امان، زرقا و اربد، زندگی می‌کنند. جامعه خانواده‌هایی با ریشه‌ی بادیه‌نشین، روستایی و شهری را در کنار جوامعی گرد هم آورده که نیاکانشان طی دو سده‌ی گذشته از جاهای گوناگون آمده‌اند. عربی زبان مشترک است و انگلیسی به‌طور گسترده فهمیده می‌شود، به‌ویژه در شهرها، هتل‌ها و مناطق گردشگری.