Cultuur en tradities

Gastvrijheid en bedoeïenenerfgoed

Gastvrijheid staat centraal in het Jordaanse leven. De wortels liggen in de gebruiken van bedoeïenenstammen, voor wie het verwelkomen van een reiziger in de woestijn een plicht en een eer was. Traditioneel kon een gast enkele dagen blijven voordat hem naar het doel van zijn bezoek werd gevraagd. Vandaag zie je die geest terug wanneer onbekenden de weg wijzen, winkeliers thee schenken of families bezoekers uitnodigen om mee te eten.

Veel Jordaanse families voeren hun afkomst terug op bedoeïenenstammen, en de bedoeïenencultuur blijft een bron van nationale trots. De zwarte tent van geitenhaar, beit al-sha’ar of ‘huis van haar’ genoemd, het koffieritueel rond het vuur, uit het hoofd voorgedragen poëzie en vaardigheden als het lezen van de woestijn en het verzorgen van kamelen worden nog altijd gewaardeerd. In Wadi Rum en de Badia combineren sommige gemeenschappen het traditionele leven nog steeds met modern werk, waaronder toerisme.

Kleding, muziek en dans

Traditionele mannenkleding bestaat uit de thobe, een lang gewaad, en de shmagh, een rood-wit geblokte hoofddoek die op zijn plaats wordt gehouden door een zwart koord, de agal. Ook een effen witte of zwart-witte hoofddoek, vaak hattah genoemd, wordt gedragen. De rood-witte shmagh is een erkend symbool van de Jordaanse identiteit geworden. Traditionele vrouwenjurken zijn lang en rijk geborduurd, met patronen en kleuren die per streek verschillen.

Muziek en dans spelen een centrale rol op bruiloften en feesten. De dabke is een rijdans waarbij dansers de armen in elkaar haken en ritmisch met de voeten stampen, geleid door een voordanser die met een doek of een snoer kralen zwaait. Traditionele instrumenten zijn onder meer de rababa, een bedoeïense vedel met één snaar, de oud, de rietfluit en trommels. Volksliederen bezingen vaak het land, de familie en de gulheid.

Geloof en gemeenschap

De meeste Jordaniërs zijn moslim, voornamelijk soennitisch. Het land telt ook al lang gevestigde christelijke gemeenschappen van verschillende kerken, waarvan sommige hun geschiedenis terugvoeren tot de vroegste eeuwen van het christendom. In veel plaatsen staan moskeeën en kerken dicht bij elkaar, en vijf keer per dag klinkt in het hele land de oproep tot gebed.

Moslims en christenen delen veel gebruiken, gerechten en feesten, en buren bezoeken elkaar vaak op religieuze feestdagen om elkaar geluk te wensen. Belangrijke bedevaartsplaatsen zijn onder meer de Doopplaats aan de Jordaan, de berg Nebo, Tell Mar Elias en de graven van metgezellen van de profeet Mohammed in de Jordaanvallei en bij Karak.

Kunst en ambacht

Jordanië heeft een lange traditie van handgemaakte ambachten. In Madaba zetten ambachtslieden de mozaïekkunst voort: ze snijden met de hand kleine steentjes om afbeeldingen en patronen te maken, geïnspireerd op oude vloeren. Bij Mukawir weven de vrouwen van Bani Hamida kleurrijke kleden en textiel op traditionele weefgetouwen, met wol van plaatselijke schapen en natuurlijke motieven. Geborduurde kussens, tassen en jurken worden in veel plaatsen gemaakt.

In Petra en Akaba vullen ambachtslieden kleine glazen flesjes met laagjes natuurlijk gekleurd zand en vormen zo, zonder lijm, gedetailleerde woestijntaferelen en namen. Andere ambachten zijn zilveren sieraden, aardewerk, houtsnijwerk van olijfhout en natuurlijke zeep op basis van olijfolie. Door bij coöperaties en ambachtscentra te kopen, steun je plaatselijke families, vooral vrouwen op het platteland.

Etiquette voor bezoekers

Jordaniërs waarderen een beleefde begroeting. Handen schudden is gebruikelijk tussen mannen; tussen een man en een vrouw kun je het best afwachten of de ander eerst een hand aanbiedt. Gebruik de rechterhand bij het eten, geven en aannemen. Kleed je in steden en dorpen bescheiden, met bedekte schouders en knieën, en nog bedekter als je moskeeën of kerken bezoekt.

Het is beleefd om een aangeboden kop thee of koffie aan te nemen, al is het maar voor een paar slokjes. Vraag toestemming voordat je mensen fotografeert, vooral vrouwen en kinderen, en respecteer het antwoord. Openlijke uitingen van genegenheid zijn ongebruikelijk. Schoenen uittrekken voordat je een huis binnengaat is gebruikelijk, dus let op wat je gastheren doen. Een vriendelijke glimlach en een paar woorden Arabisch vallen altijd goed.

Feesten door het jaar

De belangrijkste religieuze feestdagen volgen de islamitische maankalender, waardoor hun data elk jaar ongeveer elf dagen naar voren schuiven. Eid al-Fitr markeert het einde van de ramadan met gebeden, nieuwe kleren, bezoeken en zoetigheid. Eid al-Adha, in de periode van de bedevaart naar Mekka, is een tijd van gebed, familiebijeenkomsten en het delen van vlees. Het islamitisch nieuwjaar en de geboortedag van de profeet Mohammed zijn ook officiële feestdagen.

Kerstmis is een nationale feestdag, en in december zijn veel steden, winkelcentra en hotels versierd met lichtjes en kerstbomen. Pasen wordt door christelijke gemeenschappen gevierd met kerkdiensten en familiemaaltijden. Op Onafhankelijkheidsdag, 25 mei, vullen de straten zich met vlaggen en feestelijkheden, en het nieuwe jaar wordt in de steden ingeluid met bijeenkomsten en vuurwerk.