Ustrój państwa

Konstytucja i monarchia

Konstytucję Jordańskiego Królestwa Haszymidzkiego uchwalono w 1952 roku i od tego czasu była wielokrotnie nowelizowana. Określa ona formę państwa, kompetencje jego instytucji oraz prawa i obowiązki obywateli. Zgodnie z konstytucją Jordania jest monarchią dziedziczną, a tron przechodzi w obrębie haszymidzkiej rodziny królewskiej.

Głową państwa jest król. Konstytucja powierza mu szereg funkcji, w tym powoływanie premiera, zatwierdzanie ustaw i sprawowanie zwierzchnictwa nad siłami zbrojnymi. Panującym monarchą jest król Abdullah II, który zasiada na tronie od 1999 roku. Konstytucja przewiduje również urząd następcy tronu.

Władza wykonawcza: Rada Ministrów

Władzę wykonawczą sprawuje Rada Ministrów, na której czele stoi premier. Premiera i ministrów powołuje się dekretem królewskim. Każdy minister kieruje ministerstwem odpowiedzialnym za określoną dziedzinę, taką jak edukacja, zdrowie, turystyka, transport czy gospodarka wodna. Rada Ministrów zarządza bieżącymi sprawami państwa oraz przygotowuje projekty ustaw i budżet państwa.

Zgodnie z konstytucją Rada Ministrów ponosi solidarną odpowiedzialność przed Izbą Reprezentantów, a każdy minister odpowiada także za pracę własnego resortu. Urzędy i agencje publiczne realizują politykę w całym kraju, a wiele usług, takich jak edukacja, opieka zdrowotna i rejestracja stanu cywilnego, świadczą biura regionalne w każdej prowincji.

Władza ustawodawcza: Zgromadzenie Narodowe

Władzę ustawodawczą sprawuje wraz z królem parlament, zwany po arabsku Madżlis al-Umma, czyli Zgromadzenie Narodowe. Parlament składa się z dwóch izb. Senat, zwany Madżlis al-Ajan, jest izbą wyższą, a jego członków powołuje król. Izba Reprezentantów, zwana Madżlis an-Nuwwab, jest izbą niższą, a jej członków wybierają obywatele w wyborach powszechnych.

Projekty ustaw są omawiane i głosowane przez obie izby, zanim trafią do zatwierdzenia przez króla. Parlament rozpatruje też i zatwierdza ogólny budżet państwa, a posłowie mogą kierować pytania do ministrów. Każda izba ma własnego przewodniczącego i stałe komisje. Konstytucja stanowi, że liczba senatorów nie może przekraczać połowy liczby posłów.

Władza sądownicza

Konstytucja ustanawia sądownictwo jako niezależną władzę. Sądy dzielą się na trzy główne rodzaje. Sądy powszechne, czyli cywilne, rozpatrują sprawy cywilne i karne; należą do nich sądy pierwszej instancji, sądy apelacyjne i Sąd Kasacyjny, najwyższy sąd w tym systemie. Sądy administracyjne kontrolują decyzje podejmowane przez organy publiczne.

Sądy religijne zajmują się sprawami z zakresu statusu osobistego, takimi jak małżeństwo, rozwód i dziedziczenie. Dla muzułmanów są to sądy szariackie, a dla uznanych wspólnot chrześcijańskich — rady poszczególnych Kościołów. Sądy szczególne tworzy się ustawowo dla określonych dziedzin. Od 2012 roku Trybunał Konstytucyjny bada zgodność ustaw i rozporządzeń z konstytucją oraz dokonuje wykładni jej przepisów.

Administracja terytorialna

Pod względem administracyjnym Jordania dzieli się na 12 prowincji, po arabsku zwanych muhafazat. Na czele każdej prowincji stoi gubernator powoływany przez rząd, a prowincje dzielą się dalej na okręgi, zwane alwija, i podokręgi. Prowincje to: Amman, Irbid, Az-Zarka, Al-Balka, Al-Mafrak, Dżerasz, Adżlun, Madaba, Al-Karak, At-Tafila, Ma’an i Akaba.

Miasta i miasteczka mają rady miejskie, które dbają o lokalne usługi, takie jak ulice, targowiska, parki i pozwolenia na budowę. Stolicą zarządza Gmina Wielkiego Ammanu. Na południu Urząd Specjalnej Strefy Ekonomicznej Akaby zarządza miastem Akaba i jego okolicą, w tym obszarem chronionym Wadi Rum.