Hoe de staat is georganiseerd

De grondwet en de monarchie

De grondwet van het Hasjemitisch Koninkrijk Jordanië werd in 1952 aangenomen en is sindsdien een aantal keren gewijzigd. Ze legt de staatsvorm vast, de bevoegdheden van de instellingen en de rechten en plichten van de burgers. Volgens de grondwet is Jordanië een erfelijke monarchie, en de troon gaat over binnen de Hasjemitische koninklijke familie.

De koning is het staatshoofd. De grondwet geeft de koning een aantal taken, waaronder het benoemen van de premier, het bekrachtigen van wetten en het opperbevel over de strijdkrachten. De regerende vorst is koning Abdullah II, die sinds 1999 op de troon zit. De grondwet voorziet ook in een kroonprins als troonopvolger.

De uitvoerende macht: de ministerraad

De uitvoerende macht wordt uitgeoefend via de ministerraad, die wordt geleid door de premier. De premier en de ministers worden bij koninklijk besluit benoemd. Elke minister staat aan het hoofd van een ministerie dat verantwoordelijk is voor een bepaald terrein, zoals onderwijs, gezondheid, toerisme, vervoer of water. De ministerraad beheert de dagelijkse gang van zaken van de staat en bereidt wetsvoorstellen en de rijksbegroting voor.

Volgens de grondwet is de ministerraad collectief verantwoording schuldig aan het Huis van Afgevaardigden, en is elke minister bovendien verantwoordelijk voor het werk van zijn of haar eigen ministerie. Overheidsdiensten en publieke instanties voeren het beleid in het hele land uit, en veel diensten, zoals onderwijs, gezondheidszorg en de burgerlijke stand, worden verleend via regionale kantoren in elk gouvernement.

De wetgevende macht: de Nationale Vergadering

De wetgevende macht berust bij het parlement, in het Arabisch Majlis al-Umma of Nationale Vergadering, samen met de koning. Het parlement heeft twee kamers. De Senaat, Majlis al-A’yan genoemd, is de hogere kamer, en de leden ervan worden door de koning benoemd. Het Huis van Afgevaardigden, Majlis al-Nuwwab genoemd, is de lagere kamer, en de leden ervan worden door de burgers gekozen bij algemene verkiezingen.

Wetsvoorstellen worden door beide kamers besproken en in stemming gebracht voordat ze ter bekrachtiging aan de koning worden voorgelegd. Het parlement beoordeelt en keurt ook de algemene staatsbegroting goed, en leden van het Huis kunnen vragen stellen aan ministers. Elke kamer heeft een eigen voorzitter en vaste commissies. Volgens de grondwet bedraagt het aantal senatoren niet meer dan de helft van het aantal afgevaardigden.

De rechterlijke macht

De grondwet stelt de rechterlijke macht in als een onafhankelijke macht. De rechtbanken zijn ingedeeld in drie hoofdtypen. Gewone, of civiele, rechtbanken behandelen civiele en strafzaken en omvatten rechtbanken van eerste aanleg, hoven van beroep en het Hof van Cassatie, het hoogste rechtscollege in dit systeem. Administratieve rechtbanken toetsen besluiten van overheidsorganen.

Religieuze rechtbanken behandelen zaken van personen- en familierecht, zoals huwelijk, echtscheiding en erfenis. Voor moslims zijn dat de sharia-rechtbanken; voor erkende christelijke gemeenschappen de raden van de betreffende kerken. Bijzondere rechtbanken worden bij wet ingesteld voor specifieke terreinen. Sinds 2012 toetst een Constitutioneel Hof of wetten en regelingen in overeenstemming zijn met de grondwet, en legt het de bepalingen ervan uit.

Lokaal bestuur

Bestuurlijk is Jordanië verdeeld in 12 gouvernementen, in het Arabisch muhafazat. Elk gouvernement wordt geleid door een door de regering benoemde gouverneur en is verder onderverdeeld in districten, alwiya genoemd, en subdistricten. De gouvernementen zijn Amman, Irbid, Zarqa, Balqa, Mafraq, Jerash, Ajloun, Madaba, Karak, Tafila, Ma’an en Akaba.

Steden en dorpen hebben gemeenteraden die zorgen voor lokale voorzieningen zoals straten, markten, parken en bouwvergunningen. De hoofdstad wordt bestuurd door de gemeente Groot-Amman. In het zuiden beheert de Autoriteit van de Speciale Economische Zone Akaba de stad Akaba en de omgeving, inclusief het beschermde gebied Wadi Rum.