Szejk Ibrahim i różowe miasto: jak Burckhardt dotarł do Petry w 1812 roku

Szwajcarski podróżnik z arabskim imieniem

Johann Ludwig Burckhardt urodził się w Szwajcarii w 1784 roku. Jako młody człowiek został zatrudniony przez londyńskie stowarzyszenie do zbadania Afryki i bardzo starannie przygotowywał się do wyprawy. Przez lata mieszkał w Syrii, uczył się arabskiego, studiował Koran i prawo islamskie, żyjąc wśród ludzi, których spotykał. Przyjął imię Szejk Ibrahim ibn Abdallah i mówił na tyle biegle, że przyjmowano go jako uczonego podróżnika. W 1812 roku wyruszył z Damaszku na południe, w stronę Kairu, starymi szlakami na wschód od Doliny Jordanu. Po drodze mieszkańcy wiosek opowiedzieli mu o niezwykłych starożytnościach ukrytych w dolinie zwanej Wadi Musa. Jego ciekawość natychmiast się rozbudziła.

Koza i przewodnik

Burckhardt wiedział, że obcy, który otwarcie wypytuje o ruiny, wzbudzi podejrzenia. Wielu ludzi w regionie wierzyło, że cudzoziemcy przyjeżdżają szukać zakopanych skarbów. Posłużył się więc powodem, który każdy by uszanował: wyjaśnił, że ślubował złożyć w ofierze kozę przy grobie proroka Aarona na górze nad doliną. Taki ślub był znanym aktem pobożności i nikt nie zamierzał go kwestionować.

Miejscowy przewodnik zgodził się go poprowadzić. Razem przeszli wąwozem Siq, obok Skarbca, teatru i wielkich budowli w centrum miasta. Burckhardt patrzył na wszystko z rosnącym podnieceniem, ale nie mógł się zatrzymać, by mierzyć czy rysować. Gdy jego przewodnik zaczął nabierać podejrzeń wobec takiego zainteresowania, złożył ofiarę u stóp góry i ruszył w dalszą drogę. Jego wizyta trwała zaledwie część dnia.

Miasto, które nigdy naprawdę nie zaginęło

Burckhardt napisał, że jego zdaniem ruiny te są starożytną Petrą, znaną z dzieł greckich i rzymskich autorów. Zmarł w Kairze w 1817 roku, a jego relację opublikowano w 1822 roku. Wkrótce potem zaczęli przybywać artyści i podróżnicy, a w 1839 roku szkocki malarz David Roberts stworzył słynne obrazy, które przeniosły piękno Petry do czytelników w całej Europie.

Warto pamiętać, że Petra nigdy nie zaginęła dla ludzi, którzy mieszkali w jej okolicy. Rodziny beduińskie wypasały zwierzęta w jej dolinach, korzystały z jej jaskiń i znały każdą ścieżkę w jej górach. Słowo „odkrycie na nowo” opisuje chwilę, w której Petra powróciła do europejskich książek, a ta chwila zależała całkowicie od wiedzy i przewodnictwa miejscowego człowieka. Sam Burckhardt nigdy nie twierdził inaczej.

Śladami Burckhardta

Trasę Burckhardta możesz odtworzyć, idąc od centrum dla zwiedzających przez wąwóz Siq do Skarbca, a dalej główną doliną obok Ulicy Fasad i teatru aż do ulicy kolumnowej. Spróbuj wyobrazić sobie, że widzisz to wszystko po raz pierwszy, bez map i zdjęć, ukrywając zachwyt przed towarzyszem drogi. Dziś beduińscy przewodnicy z okolic Petry wciąż prowadzą gości szlakami, które ich rodziny znają od pokoleń. Wędrówka z nimi to najlepszy sposób, by zrozumieć, że historia ponownego odkrycia Petry jest także opowieścią o miejscowej wiedzy i gościnności.

Najczęściej zadawane pytania