Sjeik Ibrahim en de roze-rode stad: hoe Burckhardt in 1812 Petra bereikte
In de zomer van 1812 vroeg een reiziger, gekleed als geleerde uit het Oosten, een plaatselijke gids om hem naar het graf van Aäron te brengen. Hij zei dat hij er een offer wilde brengen. In werkelijkheid wilde hij een verborgen stad zien die al eeuwenlang door geen enkele Europeaan was beschreven.
Een Zwitserse reiziger met een Arabische naam
Johann Ludwig Burckhardt werd in 1784 in Zwitserland geboren. Als jongeman werd hij door een genootschap in Londen ingehuurd om Afrika te verkennen, en hij bereidde zich met grote zorg op de reis voor. Hij woonde jarenlang in Syrië, leerde Arabisch, bestudeerde de Koran en het islamitisch recht, en leefde tussen de mensen die hij ontmoette. Hij nam de naam Sjeik Ibrahim ibn Abdallah aan en sprak de taal zo vloeiend dat hij als geleerde reiziger werd aanvaard. In 1812 vertrok hij uit Damascus om naar het zuiden te reizen, richting Caïro, over de oude routes ten oosten van de Jordaanvallei. Onderweg vertelden dorpelingen hem over opmerkelijke oudheden, verborgen in een dal dat Wadi Musa heette. Zijn nieuwsgierigheid was meteen gewekt.
De geit en de gids
Burckhardt wist dat een vreemdeling die openlijk naar ruïnes vroeg argwaan zou wekken. Veel mensen in de regio geloofden dat buitenlanders op zoek waren naar begraven schatten. Daarom gebruikte hij een reden die iedereen zou respecteren: hij legde uit dat hij een gelofte had gedaan om een geit te offeren bij het graf van de profeet Aäron, op de berg boven het dal. Zo’n gelofte was een bekende daad van vroomheid, en niemand zou er vragen bij stellen.
Een plaatselijke gids stemde erin toe hem te leiden. Samen liepen ze door de Siq, langs de Schatkamer, het theater en de grote gebouwen van het stadscentrum. Burckhardt bekeek alles met groeiende opwinding, maar hij kon niet blijven staan om te meten of te tekenen. Toen zijn gids argwanend begon te worden over zijn belangstelling, bracht hij zijn offer aan de voet van de berg en zette hij zijn reis voort. Zijn bezoek duurde maar een deel van een dag.
Een stad die nooit echt verloren was
Burckhardt schreef dat hij geloofde dat deze ruïnes de antieke stad Petra waren, bekend uit Griekse en Romeinse schrijvers. Hij stierf in 1817 in Caïro, en zijn verslag werd in 1822 gepubliceerd. Kort daarna begonnen kunstenaars en reizigers te komen, en in 1839 maakte de Schotse schilder David Roberts de beroemde afbeeldingen die de schoonheid van Petra naar lezers in heel Europa brachten.
Het is belangrijk te onthouden dat Petra nooit verloren was voor de mensen die er rondom woonden. Bedoeïenenfamilies lieten hun dieren grazen in de dalen, gebruikten de grotten en kenden elk pad door de bergen. Het woord herontdekking beschrijft het moment waarop Petra terugkeerde in Europese boeken, en dat moment hing volledig af van de kennis en begeleiding van een plaatselijke man. Burckhardt zelf heeft nooit iets anders beweerd.
In zijn voetsporen
Je kunt de route van Burckhardt volgen door vanaf het bezoekerscentrum door de Siq naar de Schatkamer te lopen, en dan verder door het hoofddal langs de Straat van de Gevels en het theater naar de Zuilenstraat. Probeer je voor te stellen dat je het allemaal voor het eerst ziet, zonder kaarten of foto’s, terwijl je je opwinding verbergt voor je metgezel. Ook vandaag leiden bedoeïense gidsen uit de omgeving van Petra bezoekers over de paden die hun families al generaties kennen. Met hen meelopen is de beste manier om te begrijpen dat het verhaal van de herontdekking van Petra ook een verhaal is van plaatselijke kennis en gastvrijheid.
Veelgestelde vragen
Wie heeft Petra herontdekt?
De Zwitserse reiziger Johann Ludwig Burckhardt was in de moderne tijd de eerste Europeaan die Petra beschreef, nadat hij de stad in augustus 1812 had bezocht onder de naam Sjeik Ibrahim ibn Abdallah. Petra was echter nooit verloren voor de plaatselijke bedoeïenen, die er in en rondom woonden. Burckhardt werd door een plaatselijke man de stad binnengeleid.
Hoe kwam Burckhardt Petra binnen?
Burckhardt vertelde een plaatselijke gids dat hij had beloofd een geit te offeren bij het graf van Aäron, op een berg boven Petra. Dat gaf hem een gerespecteerde reden om het dal door te trekken. Hij liep door de Siq en het stadscentrum, nam zoveel mogelijk waar zonder de aandacht te trekken, en bracht zijn offer voordat hij verder naar het zuiden reisde.
Wanneer werd Petra wereldberoemd?
Petra werd in Europa algemeen bekend nadat het verslag van Burckhardt in 1822 was verschenen, gevolgd door de tekeningen van reizigers en kunstenaars zoals David Roberts in 1839. In 1985 werd Petra op de UNESCO-Werelderfgoedlijst geplaatst, en in 2007 werd het in een wereldwijde publieksstemming gekozen tot een van de Nieuwe Zeven Wereldwonderen.
Meer verhalen
De vrouw van Lot, de zoutpilaar en de grot boven de Dode Zee
De Mozaïekkaart van Madaba: de oudste kaart van het Heilige Land, gevonden onder een kerkvloer
De zwijgende gezichten van ’Ain Ghazal: bij de oudste beelden van de menselijke gestalte
Jerash: de Romeinse stad die onder de aarde sliep
Meesters van het water: hoe de Nabateeërs de woestijn lieten bloeien
De taal van het kopje: bedoeïense koffierituelen in Jordanië
Drie dagen en een derde: de bedoeïense erecode van gastvrijheid
