Geschiedenis en erfgoed

De eerste dorpen

Al sinds de steentijd wonen er mensen in het land dat nu Jordanië is. Werktuigen van vroege jagers-verzamelaars zijn gevonden in de oostelijke woestijn en langs oude meeroevers, onder meer rond de oase van Azraq. Later, in het neolithicum, begonnen mensen landbouw te bedrijven, dieren te houden en vaste huizen te bouwen. Dorpen als ’Ain Ghazal in Amman en Beidha bij Petra behoren tot de belangrijke vroege nederzettingen in de regio.

In ’Ain Ghazal ontdekten archeologen opmerkelijke mensfiguren van kalkgips, ongeveer 9.000 jaar oud. Deze beelden, met hun grote beschilderde ogen, behoren tot de oudste grote mensbeelden die ergens bekend zijn. Enkele ervan zijn vandaag te zien in het Jordan Museum in Amman, waar ze tot de meest bewonderde stukken van de collectie behoren.

Oude koninkrijken en handelsvolken

In de ijzertijd ontstonden op het plateau ten oosten van de Jordaanvallei drie plaatselijke koninkrijken: Ammon in het noorden, met als hoofdstad Rabbath Ammon, het huidige Amman; Moab in het midden, rond Dhiban en Karak; en Edom in het zuiden, met als centrum Busayra. Deze koninkrijken beheersten landbouwgrond en handelsroutes, en lieten inscripties, aardewerk en versterkte steden na die archeologen nog altijd bestuderen.

Later bouwden de Nabateeërs, een Arabisch volk dat bedreven was in handel en waterbouwkunde, een machtig netwerk op in de regio. Hun hoofdstad Petra werd een ontmoetingspunt voor karavanen met wierook, specerijen en andere goederen. Ze hieuwen monumentale graven en tempels uit in de roze rotswanden en bouwden kanalen en regenbakken waardoor een grote stad kon gedijen in een droog landschap.

Griekse, Romeinse en Byzantijnse steden

Na de tijd van Alexander de Grote werden in de hele regio steden in Griekse stijl gesticht of hernoemd, en Rabbath Ammon werd Philadelphia. Onder Romeins bestuur behoorden verschillende van deze steden tot een losse groep die bekendstond als de Decapolis, of tien steden. Jerash (Gerasa), Umm Qais (Gadara), Pella en Amman bloeiden op met zuilenstraten, theaters, tempels en baden, waarvan er veel nog altijd overeind staan.

In de Byzantijnse tijd verspreidde het christendom zich wijd en zijd en werden er veel kerken gebouwd, vaak versierd met gedetailleerde vloermozaïeken. Madaba, de berg Nebo, Umm ar-Rasas en Jerash bewaren enkele van de mooiste voorbeelden. De beroemde Mozaïekkaart van Madaba, een mozaïekvloer uit de 6e eeuw, toont de steden en landschappen van de regio en is een van de oudste bewaarde kaarten in zijn soort.

Islamitische tijdperken

Vanaf de 7e eeuw werd de regio deel van de vroegislamitische wereld. Onder de Omajjadische kaliefen, die vanuit het nabije Damascus regeerden, verrees een aantal elegante gebouwen in de oostelijke woestijn. Deze woestijnkastelen, zoals Qusayr Amra met zijn beschilderde muren, Qasr Kharana en Qasr al-Hallabat, dienden als residentie, ontmoetingsplaats en halteplaats langs reisroutes. De Omajjaden bouwden ook een paleis op de Citadel van Amman.

In latere eeuwen bewaakten onder de Ajjoebiden en Mammelukken burchten op heuveltoppen bij Ajloun, Karak en Shobak de wegen en pelgrimsroutes, en herbergen en wachttorens verbonden verre steden met elkaar. Onder de Ottomanen liep vanaf de 16e eeuw de pelgrimsweg naar Mekka door Jordanië, ondersteund door een reeks forten en waterposten. In het begin van de 20e eeuw werd over een groot deel van dezelfde route de Hejazspoorweg aangelegd.

Het moderne koninkrijk

Het emiraat Transjordanië werd in 1921 opgericht, met emir Abdullah bin al-Hussein aan het hoofd en Amman als hoofdstad. Op 25 mei 1946 werd het land een onafhankelijk koninkrijk, en enkele jaren later werd de naam het Hasjemitisch Koninkrijk Jordanië. De grondwet die nog altijd de basis van de staat vormt, werd in 1952 aangenomen.

In de decennia daarna legde het land wegen, luchthavens, scholen, ziekenhuizen en universiteiten aan, te beginnen met de Universiteit van Jordanië in 1962. Onderwijs werd breed toegankelijk, en Amman groeide van een klein stadje uit tot een grote, moderne hoofdstad. Het toerisme ontwikkelde zich rond Petra, de Dode Zee, Wadi Rum en Akaba, en nieuwe musea, beschermde gebieden en erfgoedprojecten helpen nu het verleden van Jordanië te delen met bezoekers uit de hele wereld.