Bizim Ürdünأردنّنا
Menakiş
Fırınların gözdesi · Zahterli, peynirli ya da kıymalı yassı ekmekler

Menakiş

Sabahın erken saatlerinde Ürdün'ün dört bir yanındaki mahalle fırınları sokakları sıcak ekmek ve kavrulmuş zahter kokusuyla doldurur. Üzerine otlar ve zeytinyağı, eriyen peynir ya da baharatlı kıyma sürülmüş yuvarlak hamurlar fırından çıkar ve okula ya da işe giden insanlar için kâğıda sarılır. Menakiş, kahvaltının en sade ve en güzel hâlidir.

Fotoğraf: Nsaum75 · CC BY-SA 3.0

Kökeni ve adının anlamı

Manakiş olarak da yazılan menakiş, man'uşe kelimesinin çoğuludur. Ad, «oymak» ya da «nakşetmek» anlamına gelen Arapça bir kelimeden gelir ve ekmekçinin, üstüne konanları tutacak küçük çukurlar açmak için parmak uçlarını hamura bastırmasını anlatır. Üzerine malzeme konarak pişirilen yassı ekmekler, gündelik hayatın ortak bir parçası oldukları Levant'ta eski bir gelenektir. Eskiden aileler hamuru evde hazırlayıp pişirmesi için mahalle fırınına götürürdü; bu âdet bazı mahallelerde hâlâ sürüyor.

Malzemeler ve yapılışı

Hamur un, su, tuz ve biraz yağdan yapılan, mayalanmaya bırakılan ve ardından toplara bölünen basit bir mayalı hamurdur. Her top yuvarlak olarak yassıltılır ve ekmekçi yüzeyine parmak uçlarıyla bastırır. Sonra sıra üstüne konanlara gelir. En klasiği, kurutulmuş yabani kekik, sumak ve susamdan oluşan ve zeytinyağıyla karıştırılarak ezme hâline getirilen zahterdir. Diğer gözdeler arasında beyaz peynir, zahter ve peynir karışımı, domates ve soğanlı kıyma ya da acı kırmızı biber salçası vardır. Ekmekler, kenarları altın rengine dönene kadar çok sıcak bir fırında hızla pişirilir.

Nasıl ve ne zaman yenir

Menakiş başlıca sabahları, fırından yeni çıkmış taze ve sıcak olarak yenir. Genellikle ikiye katlanır ya da dürüm yapılır ve elle yenir; bu da onu ayaküstü yemek için mükemmel kılar. Pek çok kişi katlamadan önce içine taze domates, salatalık, zeytin ya da nane yaprağı koyar. Evde aileler hafta sonu kahvaltısında çayla paylaşmak için bir deste menakiş alabilir. Ucuz ve doyurucudur; öğrenciler, çalışanlar ve aileler arasında aynı ölçüde sevilmesinin nedeni de budur.

Farklı türleri ve Ürdün'de nerede denenir

Her fırının kendi çeşitleri vardır; ama en yaygın seçenekler zahter, peynir, yarı yarıya karışık, kıyma ve ıspanak ya da diğer yeşilliklerdir. Bazı fırınlar ıspanak, peynir ya da kıymayla doldurulmuş, fatayer denen küçük kapalı börekler de yapar. Menakişi Amman'dan İrbid'e, Zerka'dan Akabe'ye kadar Ürdün'ün her şehrindeki ve kasabasındaki mahalle fırınlarında bulabilirsiniz. Gitmek için en iyi zaman, fırınların en yoğun, ekmeğin en taze olduğu sabahın erken saatleridir.

Benzer yemekler

Menakiş, aynı lezzetleri kullanan ekmek, zeytinyağı ve zahterden oluşan sade kahvaltıyla yakından akrabadır. İnce sac ekmeği şırak ve musahhan için kullanılan tabun ekmeği, Ürdün'ün iki geleneksel ekmeği daha. Eksiksiz bir fırın ve kahvaltı deneyimi için menakişi bir bardak şekerli adaçaylı çayla ya da humus ve fulun yanında yiyin. Bir kâse zeytin ve biraz taze sebze, fırına yapılan basit bir uğrayışı tam bir öğüne dönüştürür.

Sıkça sorulan sorular

Menakiş nedir?

Menakiş, pişirilmeden önce üzerine zahter ve zeytinyağı, peynir, kıyma ya da başka malzemeler konan yuvarlak yassı ekmeklerdir. Sıcak bir fırında pişirilir ve genellikle katlanarak ya da dürüm yapılarak taze yenir. Ürdün'de mahalle fırınlarının çoğunlukla sabahları sattığı sevilen ve ucuz bir kahvaltılıktır.

Zahter nedir?

Zahter, kekiğe benzeyen yabani bir otun ve ondan yapılan sevilen baharat karışımının adıdır. Karışım, kurutulmuş otu sumak, kavrulmuş susam ve tuzla birleştirir. Menakiş için zeytinyağıyla karıştırılarak pişirmeden önce hamura sürülen bir ezme hâline getirilir.

Menakiş vegan mı?

Hamur un, su, maya, tuz ve yağdan yapıldığı için zahterli ve zeytinyağlı menakiş normalde vegandır. Peynirli türleri vejetaryendir ama vegan değildir; kıymalı türleri ise ikisi de değildir. Katı beslenme kurallarınız varsa ekmekçiye hamurun nasıl hazırlandığını sorun.

Menakiş nasıl telaffuz edilir?

Menakiş kabaca «me-na-KİŞ» diye, vurgu son hecede olacak şekilde telaffuz edilir. Tek bir ekmeğe man'uşe denir ve kabaca «man-U-şe» diye okunur. Manaqish, manakish ya da manaeesh yazılışlarını da görebilirsiniz; bunların hepsi aynı Arapça kelimeyi Latin harfleriyle yazma girişimleridir.