Gadara: de stad van dichters en filosofen bij Umm Qais

Een stad aan de rand van de heuvels

Gadara lag waar nu het dorp Umm Qais ligt, op een bergrug met weidse uitzichten over de Jordaanvallei, de kloof van de Jarmuk en het meer dat bekendstaat als het Meer van Galilea. Het werd een belangrijke hellenistische en later Romeinse stad, een van de groep steden die de Decapolis werd genoemd, en het werd rijk en beschaafd. De inwoners spraken Grieks, bouwden tempels, theaters en zuilenstraten, en hechtten veel waarde aan onderwijs. Warmwaterbronnen in de buurt, op de plek die nu al-Himma heet, waren in de antieke wereld beroemd, en bezoekers kwamen erin baden. In deze omgeving bloeide een levendig intellectueel leven.

De dichters en denkers van Gadara

Een van de beroemdste zonen van Gadara was Menippus, een filosoof van de cynische school die in de derde eeuw v.C. leefde. Hij schreef humoristische werken waarin proza en poëzie elkaar afwisselden, om menselijke hoogmoed en dwaasheid te bespotten, en die stijl werd bekend als de menippeïsche satire. Schrijvers in veel latere eeuwen lieten zich erdoor inspireren. Rond het einde van de tweede eeuw v.C. werd in Gadara de dichter Meleager geboren. Hij schreef sierlijke korte gedichten over liefde en natuur, en verzamelde de gedichten van veel andere schrijvers in een bloemlezing die hij de Krans noemde. Deze verzameling werd een van de grondslagen van de Anthologia Graeca, die duizenden antieke gedichten tot op vandaag heeft bewaard.

De filosoof wiens boeken een vulkaan overleefden

Philodemus van Gadara, geboren rond 110 v.C., werd een gerespecteerd leraar van de filosofie van Epicurus, die leerde dat een kalm en eenvoudig leven, vrij van angst, de sleutel tot geluk is. Later vestigde hij zich in Italië, waar hij banden had met belangrijke Romeinse schrijvers en beschermheren. In een opmerkelijke wending van de geschiedenis werd een bibliotheek met boekrollen, waaronder veel van zijn werken, gevonden in een Romeinse villa in Herculaneum, bij Napels, die in 79 n.C. was bedolven door de uitbarsting van de Vesuvius. De rollen waren tot houtskool verkoold, en wetenschappers gebruiken nog altijd moderne technologie om ze woord voor woord te lezen.

Umm Qais vandaag bezoeken

In Umm Qais kun je over de antieke hoofdstraat lopen, plaatsnemen in het Westtheater van zwart basalt en de resten van kerken, winkels en een groot badcomplex verkennen. Een klein museum in een gerestaureerd huis uit de Ottomaanse tijd toont vondsten van de plek, waaronder een fraai marmeren beeld van een zittende godin dat in het theater werd gevonden. Kom aan het eind van de middag, wanneer het licht goudkleurig wordt boven de dalen en het meer. Dan begrijp je makkelijk waarom dichters en filosofen hier ooit inspiratie vonden. Een kort gedicht van Meleager lezen op de treden van het theater is een prachtige manier om de stad weer tot leven te wekken.

Veelgestelde vragen