Falafel i hummus
W Jordanii dzień często zaczyna się od skwierczenia falafela w gorącym oleju i widoku hummusu rozsmarowanego na talerzu wokół kałuży złotej oliwy. Te dwa klasyki z ciecierzycy są tanie, szybkie i lubiane przez wszystkich — od studentów i pracowników po rodziny celebrujące długie weekendowe śniadanie.
Pochodzenie i historia
Ciecierzycę uprawia się na Bliskim Wschodzie od tysięcy lat, a zarówno falafel, jak i hummus należą do wspólnego kulinarnego dziedzictwa szerszego regionu. Ich dokładne pochodzenie jest przedmiotem sporów i zapewne nie da się go przypisać jednemu miejscu. Pewne jest natomiast, że są wplecione w codzienne życie Jordanii. Małe lokale specjalizujące się w falafelu, hummusie i fulu działają niemal w każdej dzielnicy, a wiele z nich otwiera się bardzo wcześnie rano, by obsłużyć ludzi w drodze do pracy.
Składniki i przygotowanie
W Jordanii falafel robi się z suszonej ciecierzycy namaczanej przez noc, ale niegotowanej. Mieli się ją z cebulą, czosnkiem, świeżą natką pietruszki i kolendrą oraz przyprawami, takimi jak kumin i mielone ziarna kolendry. Masę w zielone drobinki formuje się w małe kulki lub krążki, często specjalną łyżką, i smaży w gorącym oleju, aż z zewnątrz będzie chrupiąca i ciemnobrązowa, a w środku miękka i aromatyczna. Czasem na powierzchnię dociska się ziarna sezamu.
Hummus przygotowuje się z ciecierzycy namoczonej i ugotowanej do bardzo miękkiej konsystencji, a następnie zmiksowanej z tahini, czyli pastą z mielonego sezamu, oraz sokiem z cytryny, czosnkiem i solą. Celem jest gładka, kremowa konsystencja. Rozsmarowuje się go na talerzu z wgłębieniem pośrodku, które wypełnia się oliwą i dekoruje całymi ziarnami ciecierzycy, papryką, kuminem lub posiekaną natką pietruszki.
Jak i kiedy się je je
Falafel i hummus to gwiazdy klasycznego jordańskiego śniadania, zwłaszcza w piątki, gdy rodziny zbierają się wokół talerzy z hummusem, fulem, falafelem, świeżym chlebem, marynatami, pomidorami, cebulą i miętą, z dużą ilością słodkiej herbaty. Hummus nabiera się chlebem, a falafel je palcami lub widelcem. O innych porach falafel je się w kanapce: gorące kulki wkłada się do płaskiego chleba z pomidorem, ogórkiem, marynatami, ziołami i solidną łyżką sosu tahini, często z odrobiną chili.
Odmiany i gdzie spróbować w Jordanii
Hummus występuje w kilku popularnych wersjach. Może być podany z mielonym mięsem lub kawałeczkami jagnięciny smażonymi z orzeszkami piniowymi albo na ciepło z całymi ziarnami ciecierzycy w cytrynowym sosie tahini — ten styl nazywa się msabbaha. Falafel bywa nadziewany cebulą z sumakiem lub chili. Oba dania zjesz w małych specjalistycznych lokalach w całym Ammanie, zwłaszcza w śródmieściu i ruchliwych dzielnicach, a także w miastach i miasteczkach w całym kraju. Miejsca śniadaniowe tętnią życiem najbardziej w piątkowe poranki.
Pokrewne potrawy
Falafel i hummus niemal zawsze sąsiadują z fulem, ciepłym daniem z bobu, które dopełnia jordańskie śniadaniowe trio. Fatte, warstwowe danie z chleba, ciecierzycy i jogurtu z tahini, korzysta z wielu tych samych składników. Na inny poranny kęs spróbuj manakisz z za’atarem z osiedlowej piekarni albo po prostu świeżego chleba maczanego w oliwie i za’atarze.
Najczęściej zadawane pytania
Z czego robi się falafel w Jordanii?
W Jordanii falafel robi się zwykle z suszonej ciecierzycy namoczonej i zmielonej na surowo, wymieszanej z cebulą, czosnkiem, świeżą natką pietruszki i kolendrą oraz przyprawami, takimi jak kumin. Masę formuje się w kulki i smaży w głębokim oleju na chrupko. To różnica w porównaniu z niektórymi krajami, gdzie falafel robi się częściowo lub w całości z bobu.
Z czego robi się hummus?
Hummus robi się z ugotowanej ciecierzycy zmiksowanej z tahini, czyli pastą z mielonego sezamu, oraz z sokiem z cytryny, czosnkiem i solą. Podaje się go na talerzu polany oliwą i często udekorowany całymi ziarnami ciecierzycy, papryką, kuminem lub natką pietruszki. Je się go, nabierając chlebem.
Czy falafel i hummus są wegańskie?
Tak, tradycyjny falafel i hummus są wegańskie. Falafel zawiera ciecierzycę, zioła, cebulę, czosnek i przyprawy smażone w oleju roślinnym, a hummus ciecierzycę, tahini, cytrynę, czosnek i oliwę. Niektóre dodatki do hummusu zawierają mięso lub masło, więc sprawdź, jeśli zamawiasz specjalną wersję. Kanapka z falafelem i sosem tahini też zwykle jest wegańska.
Kiedy Jordańczycy jedzą falafel i hummus?
Najpopularniejsze są na śniadanie, zwłaszcza w piątkowe poranki, gdy rodziny dzielą się obfitym stołem z fulem, chlebem, warzywami i herbatą. Kanapki z falafelem to także częsty szybki lunch lub przekąska o każdej porze dnia. Wiele specjalistycznych lokali otwiera się bardzo wcześnie rano i ma ruch aż do popołudnia.
Czy falafel jest bezglutenowy?
Falafel zrobiony wyłącznie z ciecierzycy, ziół i przypraw nie zawiera pszenicy, więc jest z natury bezglutenowy. Niektórzy kucharze dodają jednak trochę mąki lub bułki tartej, by związać masę, a falafel często smaży się w tym samym oleju co inne potrawy lub podaje w chlebie. Osoby z celiakią powinny dokładnie dopytać przed jedzeniem.
Więcej potraw do odkrycia
Ful
Kubba
Mluchija
Fatte
Szrak
Manakisz
Kunafa (knafe)
