Nasza Jordaniaأردنّنا
Szrak
Chleb · Cienki jak papier placek pieczony na sadżu

Szrak

Przygotowywanie szraku to mały teatr. Kulkę ciasta rozciąga się, przewraca i przerzuca z ręki do ręki, aż stanie się szeroka i niemal przezroczysta, a potem kładzie na gorącej metalowej kopule, gdzie piecze się w kilka chwil. Powstaje miękki, cienki chleb o lekko opiekanym smaku, kluczowy dla jordańskiej tradycji.

Zdjęcie: Serge Melki · CC BY 2.0

Pochodzenie i historia

Szrak to jeden z najstarszych i najbardziej tradycyjnych chlebów Jordanii, ściśle związany z życiem beduińskim i wiejskim. Piecze się go na sadżu — wypukłej metalowej kopule ustawianej nad ogniem, którą łatwo było przenosić i rozgrzać dowolnym dostępnym opałem. Dzięki temu idealnie nadawał się dla ludzi wędrujących ze stadami. Podobne cienkie chleby pieczone na sadżu znane są w całym Lewancie pod różnymi nazwami. W Jordanii szrak zajmuje szczególne miejsce, bo jest nieodłączną częścią mansafu, narodowego dania.

Składniki i przygotowanie

Ciasto jest proste: mąka, woda i sól, czasem odrobina drożdży. Wyrabia się je, aż stanie się gładkie i elastyczne, i zostawia do odpoczynku, co ułatwia rozciąganie. Następnie piekarz spłaszcza kulkę ciasta i rozciąga ją rękami, często podrzucając w powietrze lub przerzucając między przedramionami, aż powstanie bardzo duży, cienki płat.

Płat ostrożnie układa się na wypukłym sadżu, rozgrzanym nad drewnem, gazem lub węglem drzewnym. Ponieważ chleb jest tak cienki, piecze się w niecałą minutę i pokrywa lekko brązowymi plamkami. Potem zdejmuje się go, składa i układa w stos. Dobre pieczenie szraku wymaga lat praktyki, a w wielu rodzinach tę umiejętność przekazywały matki i babcie.

Jak i kiedy się go je

Szrak ma wiele zastosowań. W mansafie jego arkusze rozkłada się na dnie tacy i zwilża sosem z dżamidu, zanim doda się ryż i mięso, a goście jedzą rozmiękły chleb razem z resztą dania. Używa się go także do zawijania jedzenia, nabierania past i gulaszy oraz jako codziennego chleba do stołu. Wiele osób lubi go świeżego i ciepłego, po prostu posmarowanego oliwą i posypanego za’atarem, albo zawiniętego wokół białego sera na szybkie śniadanie.

Gdzie spróbować w Jordanii

Szrak sprzedają piekarnie i małe przydrożne stoiska z chlebem w wielu częściach Jordanii; często spotyka się go na lokalnych targach, zwłaszcza na wsi i w mniejszych miastach. W niektórych tradycyjnych restauracjach i w obozach beduińskich można zobaczyć, jak piecze się go na sadżu, i spróbować prosto z ognia. Zamawiając mansaf, zwykle znajdziesz szrak ukryty pod ryżem. Świeży szrak szybko wysycha, więc najlepiej zjeść go w dniu upieczenia.

Pokrewne potrawy

Szrak jest nierozłączny z mansafem, a gdy raz spróbujesz go świeżego, jeszcze bardziej docenisz jego rolę w tym daniu. Chleb tabun, grubszy chleb pieczony na rozgrzanych kamieniach, to tradycyjna podstawa musachanu. Manakisz, płaskie placki z za’atarem lub serem, to kolejny ulubieniec piekarni. Świeży szrak z oliwą i za’atarem to jedna z najprostszych przyjemności jordańskiego śniadania.

Najczęściej zadawane pytania

Czym jest chleb szrak?

Szrak to tradycyjny jordański płaski chleb, bardzo duży i cienki jak papier. Ciasto rozciąga się rękami, aż stanie się niemal przezroczyste, a potem piecze na sadżu, wypukłej metalowej kopule rozgrzewanej nad ogniem. Piecze się w niecałą minutę i jest miękki, lekki i lekko opieczony. To nieodłączna część mansafu.

Czym jest sadż?

Sadż to wypukła metalowa kopuła, przypominająca odwrócony wok, rozgrzewana nad ogniem z drewna, węgla drzewnego lub gazu. Cienkie chleby, takie jak szrak, układa się na jej gorącej powierzchni, gdzie pieką się bardzo szybko. Sadż jest przenośny i prosty, dlatego idealnie sprawdzał się w beduińskich i wiejskich domach w całym regionie.

Czy szrak to to samo co markuk?

Są bardzo podobne. Markuk to nazwa często używana w Libanie i Syrii na cienki chleb pieczony na sadżu, a szrak to zwykła nazwa w Jordanii. Metody, grubość i wielkość mogą się różnić w zależności od piekarza, ale oba należą do tej samej rodziny cienkich chlebów z sadżu, wspólnych dla całego Lewantu.

Czy szrak jest wegański?

Tak, w tradycyjnej postaci. Szrak robi się zwykle tylko z mąki, wody i soli, w niektórych przepisach z odrobiną drożdży, więc nie zawiera produktów zwierzęcych. Niektórzy piekarze mogą smarować go olejem lub dodawać inne składniki, więc jeśli potrzebujesz pewności, zapytaj. Zawiera pszenicę i gluten.