
Shrak
Kijken hoe shrak wordt gemaakt is een klein stukje theater. Een bol deeg wordt uitgerekt, omgedraaid en van hand tot hand geworpen tot hij breed en bijna doorschijnend is, en dan over een hete metalen koepel gelegd, waar hij in een oogwenk bakt. Het resultaat is een zacht, dun brood met een licht geroosterde smaak, dat centraal staat in de Jordaanse traditie.
Herkomst en verhaal
Shrak is een van de oudste en meest traditionele broden van Jordanië, nauw verbonden met het leven van bedoeïenen en plattelandsbewoners. Het wordt gebakken op een saj, een gebolde metalen koepel boven een vuur, die gemakkelijk mee te nemen was en kon worden verhit met welke brandstof er ook voorhanden was. Dat maakte hem ideaal voor mensen die met hun kuddes rondtrokken. Vergelijkbare dunne broden van de saj zijn in de hele Levant bekend onder verschillende namen. In Jordanië heeft shrak een bijzondere plek, omdat het een essentieel onderdeel is van mansaf, het nationale gerecht.
Ingrediënten en bereiding
Het deeg is eenvoudig: bloem, water en zout, soms met een beetje gist. Het wordt gekneed tot het glad en elastisch is en daarna gerust, waardoor het makkelijker uit te rekken is. Dan drukt de bakker een bol deeg plat en rekt hem met de hand uit, vaak door hem in de lucht te gooien of tussen de onderarmen om te draaien, tot er een heel groot, dun vel ontstaat.
Het vel wordt voorzichtig over de gebolde saj gelegd, die boven hout, gas of houtskool is verhit. Omdat het brood zo dun is, bakt het in minder dan een minuut en krijgt het lichtbruine vlekjes. Daarna wordt het eraf gehaald, gevouwen en opgestapeld. Goed shrak bakken vraagt jaren oefening, en in veel families is de vaardigheid doorgegeven door moeders en grootmoeders.
Hoe en wanneer je het eet
Shrak heeft veel toepassingen. Voor mansaf worden vellen ervan over de bodem van de serveerschaal gelegd en met jameedsaus bevochtigd voordat de rijst en het vlees erop komen, en de eters eten het zachter geworden brood met de rest van het gerecht. Het wordt ook gebruikt om eten in te rollen, om dips en stoofpotten op te scheppen en als alledaags tafelbrood. Veel mensen eten het graag vers en warm, eenvoudig bestreken met olijfolie en bestrooid met za’atar, of opgerold rond witte kaas als snel ontbijt.
Waar je het proeft in Jordanië
Shrak wordt in veel delen van Jordanië verkocht door bakkerijen en kleine broodkraampjes langs de weg, en het is gangbaar op lokale markten, vooral op het platteland en in kleinere stadjes. In sommige traditionele restaurants en in bedoeïenenkampen kun je zien hoe het op de saj wordt gebakken en het direct van het vuur proeven. Als je mansaf bestelt, vind je meestal shrak verstopt onder de rijst. Vers shrak droogt snel uit, dus je eet het het best op de dag dat het is gemaakt.
Verwante gerechten
Shrak is onlosmakelijk verbonden met mansaf, en als je het eenmaal vers hebt geproefd, waardeer je de rol ervan in dat gerecht nog meer. Taboonbrood, een dikker brood dat op hete stenen wordt gebakken, is de traditionele basis voor musakhan. Manakish, platte broden met za’atar of kaas, zijn een andere favoriet bij de bakker. Vers shrak met olijfolie en za’atar is een van de eenvoudigste genoegens van een Jordaans ontbijt.
Veelgestelde vragen
Wat is shrak-brood?
Shrak is een traditioneel Jordaans plat brood dat heel groot en flinterdun is. Het deeg wordt met de hand uitgerekt tot het bijna doorschijnend is en daarna gebakken op een saj, een gebolde metalen koepel die boven een vuur wordt verhit. Het bakt in minder dan een minuut en is zacht, licht en een beetje geroosterd. Het is een essentieel onderdeel van mansaf.
Wat is een saj?
Een saj is een bolle metalen koepel, een beetje als een omgekeerde wok, die boven een vuur van hout, houtskool of gas wordt verhit. Dunne broden zoals shrak worden over het hete oppervlak gelegd en bakken heel snel. De saj is draagbaar en eenvoudig, wat hem ideaal maakte voor bedoeïenen- en plattelandshuishoudens in de hele regio.
Is shrak hetzelfde als markook?
Ze lijken heel sterk op elkaar. Markook is de naam die in Libanon en Syrië vaak wordt gebruikt voor een dun brood van de saj, terwijl shrak de gebruikelijke naam is in Jordanië. Bereiding, dikte en formaat kunnen per bakker verschillen, maar beide horen bij dezelfde familie dunne sajbroden die in de hele Levant wordt gedeeld.
Is shrak veganistisch?
Ja, in de traditionele vorm. Shrak wordt meestal alleen gemaakt van bloem, water en zout, in sommige recepten met een beetje gist, dus het bevat geen dierlijke producten. Sommige bakkers bestrijken het met olie of voegen andere ingrediënten toe, dus vraag het als je het zeker wilt weten. Het bevat wel tarwe en gluten.
Meer gerechten om te ontdekken

Manakish

Knafeh (kunafa)

Qatayef

Harisseh en basbousa

Arabische koffie (qahwa sada)
Thee met salie

Jameed
