Jameed

Herkomst en verhaal

Jameed ontstond onder de herdersgemeenschappen van Jordanië en omliggende regio’s als een manier om melk te bewaren. In de lente, wanneer schapen en geiten volop melk geven, was er veel meer dan een familie vers kon gebruiken. Door de melk tot yoghurt te maken, de boter eruit te halen en wat overbleef uit te lekken, te zouten en te drogen, maakten families een voedingsmiddel dat lang te bewaren en makkelijk mee te nemen was. De naam komt van een Arabisch woord dat ‘verhard’ of ‘vast’ betekent. Tegenwoordig is jameed een symbool van het Jordaanse culinaire erfgoed.

Hoe het wordt gemaakt

Traditioneel wordt jameed gemaakt van schapen- of geitenmelk, al wordt tegenwoordig ook koemelk gebruikt. De melk wordt tot yoghurt gemaakt en gekarnd om de boter af te scheiden, die vaak wordt gebruikt om samn te maken, een geklaarde boter. De overgebleven vloeistof, een soort karnemelk, wordt verwarmd en daarna in doeken zakken gegoten en opgehangen om uit te lekken tot hij dik wordt.

Door de dikke yoghurt wordt zout gekneed, waarna hij met de hand tot bollen of afgeronde kegels wordt gevormd, vaak met de vingerafdrukken van de maker nog zichtbaar. Die worden enkele dagen in de zon en de buitenlucht te drogen gelegd tot ze hard en wit of lichtcrème van kleur zijn. Goed gemaakte jameed heeft een sterke, zure en zoute smaak en kan vele maanden worden bewaard.

Hoe het wordt gebruikt

Voor het koken moet jameed zacht worden gemaakt. Traditioneel worden de bollen in stukken gebroken en in warm water geweekt, en daarna met de hand gewreven of gestampt tot ze oplossen tot een dikke vloeistof. Tegenwoordig gebruiken veel koks een blender, en ook vloeibare jameed in verpakking is gangbaar. Deze vloeistof wordt langzaam met lamsvlees gegaard tot de saus voor mansaf. Jameed wordt ook in andere gerechten gebruikt, zoals rashouf, een stevige soep van linzen of granen. Sommige mensen eten graag kleine stukjes harde jameed als zoute snack.

Regionale varianten en waar je het vindt in Jordanië

In veel streken van Jordanië wordt jameed gemaakt, maar de omgeving van Karak in het zuiden is er bijzonder beroemd om, en jameed uit Karak geldt vaak als een van de beste. De smaak verschilt naar gelang de soort melk, de hoeveelheid zout en de manier van drogen, dus families kopen vaak bij producenten die ze vertrouwen. Je vindt jameed op markten, in zuivelwinkels en in kruidenierszaken in het hele land, vooral in Karak, Madaba, Salt en op de oude markten van Amman. Het is een betekenisvol cadeau voor liefhebbers van de Jordaanse keuken.

Verwante gerechten

Jameed is onlosmakelijk verbonden met mansaf, waarin lamsvlees in jameedsaus wordt gegaard en op rijst en shrak-brood wordt geserveerd. De boter die bij het maken van jameed wordt afgescheiden, wordt samn, dat de rijst van mansaf zijn volle smaak geeft. Hou je van de frisse smaak van yoghurt in gerechten, probeer dan kubbeh in yoghurtsaus of fatteh met zijn knoflookyoghurt. Elk daarvan laat zien hoe centraal yoghurt staat in de Jordaanse keuken.

Veelgestelde vragen